Play Abstract Games

Chiến thuật Cờ Chín Quân: cách thắng Nine Men's Morris

Cờ Chín Quân trông như một cuộc đua tạo cối xay, nhưng người chơi mạnh dùng giai đoạn đặt quân cho việc khác: đưa quân đến những điểm mà sau này chúng vẫn còn di chuyển được, và chuẩn bị các đòn đe dọa sẽ phát huy khi bàn cờ đầy.

Hướng dẫn này đi từ những quy tắc thực hành đầu tiên đến những ý tưởng quyết định ván cờ: đe dọa kép, cối xay đôi và thế phong tỏa. Mỗi thế cờ đều lấy từ một ván thật, và bạn có thể tự chơi các nước then chốt.

Cần kiểm tra gì trước mỗi nước đi

Phần lớn các ván thua là do một cối xay nằm trên bàn cờ, chỉ cách một nước, trong một hai lượt. Xem lại cùng một danh sách ngắn trước mỗi nước đi sẽ tránh được điều đó.

  1. Mình có khép được cối xay ngay bây giờ không? Thường thì hãy làm vậy, và chọn quân bắt thật cẩn thận.
  2. Đối thủ có khép được cối xay ở lượt sau không? Hãy chặn nó, trừ khi bạn tạo được đòn đe dọa riêng mà họ phải đỡ trước.
  3. Quân của mình có còn di chuyển được không? Một quân bị kẹt ở góc gần như mất khi giai đoạn di chuyển bắt đầu.
  4. Chỉ sau đó mới tìm nước đi xây dựng các đòn đe dọa của chính bạn.
Mẹo
Mỗi điểm có hai đường

Mỗi điểm nằm trên đúng hai đường. Trước khi đặt hoặc di chuyển một quân, hãy nhìn dọc theo cả hai, cho các đòn đe dọa của bạn và của đối thủ.

Đặt quân ở đâu

Ở giai đoạn đặt quân, rất dễ bị cuốn vào việc săn cối xay. Người chơi có kinh nghiệm thì nghĩ đến giai đoạn di chuyển: khi cả 18 quân đã xuống, chỉ còn sáu điểm trống, và một quân không có điểm liền kề trống thì không di chuyển được.

Các điểm khác nhau nhiều về số điểm liền kề, và do đó khác nhau về việc quân ở đó sau này dễ di chuyển đến đâu và giúp chặn được bao nhiêu đường.

Bốn điểm liền kềTrung điểm các cạnh của hình vuông giữa: b4, d6, f4 và d2. Bốn ngã tư này có nhiều điểm liền kề nhất trên bàn cờ.
Ba điểm liền kềTrung điểm các cạnh của hình vuông ngoài, a4, d7, g4 và d1, và của hình vuông trong, c4, d5, e4 và d3.
Hai điểm liền kềCác góc của cả ba hình vuông, tổng cộng mười hai điểm. Quân ở góc là dễ bị bao vây nhất.

Vậy bốn ngã tư của hình vuông giữa là những điểm tốt nhất trên bàn cờ, và mười hai góc là những điểm yếu nhất. Điều đó không có nghĩa là không bao giờ dùng góc, nhưng quân ở góc dễ bị bao vây, nên chỉ đặt ở đó khi nó có nhiệm vụ, chẳng hạn chặn một đòn đe dọa. Trong ván này Trắng đã mở ở ba trong bốn ngã tư.

Lượt của Đen. Ba quân đầu của Trắng đứng ở f4, d6 và d2, ba trong bốn điểm có bốn điểm liền kề. Đen đã lấy d3 và d1.
Lỗi thường gặp
Khép cối xay bằng mọi giá khi đang đặt quân

Một cối xay ở giai đoạn đặt quân bắt được một quân, nhưng đối thủ vẫn còn quân để đặt và thường có thể đặt lại ngay một quân. Nếu cối xay khiến bạn mất những điểm tốt và để quân ở các góc, bạn có thể kết thúc giai đoạn đặt quân mà không di chuyển được.

Chặn một cối xay

Khi đối thủ có hai quân trên một đường và điểm thứ ba còn trống, họ khép cối xay ở lượt sau. Khi đang đặt quân, điểm trống nào cũng lấp được, nên phải chặn đòn đe dọa ngay, trừ khi bạn tạo được đòn đe dọa riêng mà họ phải đỡ trước.

Trong ván này Đen vừa đặt một quân tạo ra đòn đe dọa. Trắng phải đặt ở đâu?

Câu đốĐến lượt bạn
Đến lượt Trắng. Đen đe dọa khép cối xay ở lượt sau. Trắng phải đặt ở đâu?
a7b6c5d4e3f2g1

Hãy đi nước của bạn trên bàn cờ.

Xem đáp án

Đặt ở b4. Hai quân Đen ở b6 và b2 chỉ cần b4 để khép đường b6, b4, b2. Trắng không có đòn đe dọa riêng nào để tạo thay vào đó, nên chặn là nước duy nhất ngăn được cối xay của Đen.

Hai đòn đe dọa cùng lúc

Một đòn đe dọa thì chặn được. Hai thì không, nếu cả hai đều khép được ở lượt sau: đối thủ lấp một điểm và bạn khép cối xay ở điểm kia. Phần lớn các quân thắng được ở giai đoạn đặt quân đến từ một đòn đe dọa kép như vậy.

Mẹo là tìm điểm nằm trên hai đường của bạn cùng lúc. Trong ván này Trắng có hai quân trên hình vuông trong và hình vuông giữa mà một quân nữa có thể nối lại.

Câu đốĐến lượt bạn
Đến lượt Trắng. Tìm lần đặt quân tạo hai đòn đe dọa cối xay cùng lúc.
a7b6c5d4e3f2g1

Hãy đi nước của bạn trên bàn cờ.

Xem đáp án

Đặt ở c4. Nó tạo hai đòn đe dọa cùng lúc: a4, b4, c4 ngang qua bên trái và c5, c4, c3 đi lên dọc hình vuông trong. Đen không có đòn đe dọa riêng để đáp lại, nên dù Đen làm gì, Trắng cũng khép được cối xay ở lượt sau.

Nên bắt quân nào

Khép một cối xay mới chỉ là một nửa lượt. Quân bạn bắt quyết định đối thủ làm được gì tiếp theo, nên hãy chọn nó cẩn thận như chính nước đi.

Quân tốt nhất để bắt thường là quân đối thủ cần cho một đòn đe dọa, nhất là quân thuộc về hai đòn đe dọa cùng lúc. Trong ván này Đen có thể khép cối xay, và Trắng có hai đòn đe dọa trên bàn cờ.

Câu đốĐến lượt bạn
Đến lượt Đen. Khép một cối xay, rồi bắt quân khiến Trắng không còn cối xay nào ở lượt sau.
a7b6c5d4e3f2g1

Hãy đi nước của bạn trên bàn cờ.

Xem đáp án

Đặt ở d2, khép b2, d2, f2, và bắt a4. Bất kỳ quân nào khác đều để lại cho Trắng một cối xay ở lượt sau. Trong ván, Trắng đáp lại bằng c4, một đòn đe dọa kép mới ở a4 và c5, và lấy lại một quân: khi quân vẫn còn đang được đặt, khoảng trống bạn mở ra có thể bị lấp lại.

Cối xay đôi

Đội hình mạnh nhất trong trò chơi là cối xay đôi: năm quân sắp xếp sao cho một quân khép một cối xay mỗi khi nó rời khỏi cối xay kia. Nó đung đưa qua lại và bắt một quân mỗi lượt. Trong tiếng Đức gọi là Zwickmühle, và cái tên đã đi vào lời nói hằng ngày để chỉ một tình thế không lối thoát.

Cối xay đôi chỉ hiệu quả nếu đối thủ không thể bước vào các điểm mà quân đung đưa để lại. Trong ván này Đen vừa đi g4 đến f4. Quân Đen ở d6 giờ đứng giữa hai đường: f6, f4, f2 ở một bên và d7, d6, d5 ở bên kia, và không quân Trắng nào đến được d6 hoặc f6. Hãy xem chuyện gì xảy ra.

13.

Trắng đi g1 đến g4. Đen đưa d6 sang f6: f6, f4 và f2 là một cối xay, và Đen bắt d1.

14.

Trắng quay về g1. Quân Đen trở lại d6, khép d7, d6, d5 lần nữa và bắt e4.

15.

Không quân Trắng nào đến được d6 hoặc f6. Đen lại đung đưa sang f6 và bắt d2.

16.

Trắng lấp lại d2 từ b2, và Đen bắt luôn quân đó trên đường quay về d6.

17.

Cối xay thứ năm của Đen trong năm lượt bắt c3, và Trắng còn ba quân.

Chống lại cối xay đôi đang chạy thì không có cách phòng thủ, nên hãy ngăn nó trước khi nó thành hình. Giữ một quân cạnh các điểm mà cối xay của đối thủ dùng, để bạn có thể bước vào chỗ trống khi họ mở một cối xay, và bắt một quân của cối xay đôi đang xây dở khi có cơ hội.

Phong tỏa: thắng mà không cần cối xay

Bạn không cần bắt nhiều quân để thắng. Ở giai đoạn di chuyển, ai không đi được là thua, nên bên mạnh cũng có thể thắng bằng cách bao vây bên kia, thường khi vẫn còn ít hơn hoặc ngang quân.

Trong ván này giai đoạn đặt quân vừa kết thúc, và chỉ một trong tám quân Trắng, quân ở g4, còn di chuyển được. Đen có cối xay ở d7, d6, d5, và không quân Trắng nào đứng cạnh d6.

10.

Nước đi duy nhất của Trắng là g4 đến g7. Đen mở cối xay bằng cách đi d6 đến f6; Trắng không có quân nào cạnh d6, nên khoảng trống không lấp được.

11.

Trắng phải quay về g4, nước đi duy nhất. Đen khép lại cối xay bằng f6 đến d6 và bắt g4, quân Trắng cuối cùng còn đi được. Trắng vẫn còn bảy quân, nhưng không có nước đi hợp lệ, và thua.

Lỗi thường gặp
Đếm quân thay vì đếm nước đi

Bảy quân không di chuyển được thì vô giá trị. Ở giai đoạn đặt quân, hãy kiểm tra mỗi quân sẽ đi được đâu khi bàn cờ đầy, và giữ ít nhất hai quân của bạn cạnh các điểm trống.

Ba quân và việc bay

Khi chỉ còn ba quân, người chơi bay, và trò chơi thay đổi. Một đòn đe dọa không còn đủ để chống lại họ, vì quân bay có thể lấp ngay bất kỳ khoảng trống nào. Bên nhiều quân hơn thường thắng bằng cách tạo hai đòn đe dọa cùng lúc; bên bay chỉ chặn được một.

Với bên bay, mỗi lượt là một cơ hội tấn công ở bất cứ đâu: hai quân bay trên một đường khép cối xay ngay khi điểm thứ ba trống. Trong ván này Đen có ba quân đấu tám quân của Trắng.

Câu đốĐến lượt bạn
Đến lượt Đen với ba quân, nên có thể bay. Khép một cối xay và bắt quân khiến Trắng không còn cối xay nào ở lượt sau.
a7b6c5d4e3f2g1

Hãy đi nước của bạn trên bàn cờ.

Xem đáp án

Cho d7 bay đến f4 và bắt c4. Các cối xay Trắng e5, e4, e3 và d3, d2, d1 an toàn, nên chỉ a4 và c4 bắt được, và chỉ c4 có thể vào cối xay ở lượt sau, bằng cách đi đến c3.

Khi cả hai người chơi chỉ còn ba quân, cả hai đều bay, và ai tạo được đòn đe dọa kép đầu tiên thường thắng. Trên trang này một ván như vậy hòa nếu không bên nào thắng trong mười nước mỗi bên.

Lối chơi hoàn hảo trông thế nào

Năm 1993 nhà khoa học máy tính Ralph Gasser đã giải Cờ Chín Quân: nếu cả hai bên chơi hoàn hảo, ván cờ hòa. Máy tính đã tính mọi thế cờ của giai đoạn di chuyển rồi tìm kiếm giai đoạn đặt quân từ bàn cờ trống.

Với người chơi, đây là tin tốt. Không ai chơi hoàn hảo, nên các ván được quyết định bởi sai lầm, và các ý tưởng trên trang này giúp bạn tránh chúng và trừng phạt khi đối thủ mắc phải.

Luyện tập

Ý tưởng sẽ bám lại khi bạn dùng chúng. Chơi với máy và xem lại danh sách trước mỗi nước đi: các cối xay của bạn, các đòn đe dọa của đối thủ và nơi quân của bạn sẽ di chuyển được khi bàn cờ đầy. Hãy bắt đầu ở cấp mà bạn thắng khoảng một nửa số ván rồi nâng dần, hoặc mời một người bạn chơi một ván online.

Học, Chơi và Có Vui!

Sẵn sàng chơi Cờ Chín Quân trực tuyến? Bắt đầu một trận đấu chống lại máy tính ngay bây giờ. Không cần đăng ký, không ma sát.